Ciąg technologiczny ręcznej produkcji ceramicznych materiałów budowlanych w Cegielni „Trojanowscy” w Kraśniku można podzielić na następujące odcinki: wydobywanie i urabianie surowców, przygotowanie masy poprzez nawilżanie i przerobienie w mieszadle pionowym, ręczne formowanie półfabrykatów metodą „na piasek”, suszenie półfabrykatów na placu, wypalanie węglem w piecu kręgowym Hoffmanna. Proces technologiczny oparty jest o pozyskiwanie surowców lessowych z kopalni odkrywkowej za pomocą spycharek, które napychają surowiec do naturalnych zbiorników homogenizacyjnych. Specyfiką surowców lessowych jest duża zawartość frakcji pylastych i stąd konieczność dowilżenia i homogenizacji przez okres co najmniej 24 godzin. Po tym okresie czasu glina lessowa uzyskuje konsystencję plastyczną dzięki dużej zawartości wody zarobowej ca 24%. Mieszanie w mieszadle pionowym ma na celu ujednorodnienie zarówno pod względem wilgotności jak pod względem składu. Tak sporządzona masę kieruje się do stanowisk formierczych w których następuje ręczne formowanie.
Formierz wrzuca kęs masy z dużą siła do drewnianej formy, która po uprzednim nawilżeniu jest wysypana drobnoziarnistym piaskiem. Piasek ma za zadanie ułatwić wyrzucenie zaformowanej kształtki z formy. Wyroby tak zaformowane cechować się będą niskim współczynnikiem przewodzenia ciepła, mała masa objętościowa, niewysoka wytrzymałością na ściskanie a przede wszystkie dużą nasiąkliwością. Własności muru z ręcznie zaformowanych cegieł z Cegielni Trojanowscy nabierają szczególnego znaczenia w rekonstrukcji budowli zabytkowych w których nie ma kanałów wentylacyjnych a także nowych konstrukcji budowlanych stosujących okna i drzwi nowych generacji zapewniających wysoką szczelność a tym samym ograniczających wentylację grawitacyjną pomieszczeń. Dyfuzję pary wodnej w murach ceglanych zapewnia mikroporowatość tworzyw ceramicznych powszechnie określana jako paroprzepuszczalność. Biorąc pod uwagę trudny do ujarzmienia ruch wilgoci ważny jest tzw. opór dyfuzyjny zastosowanych materiałów. Konstrukcja muru zbudowanego z cegieł ceramicznych z surowców lessowych jest właśnie taka, w której opór ten jest coraz mniejszy w stronę zewnętrzną co pozwala skutecznie odprowadzać wilgoć z wnętrza na zewnątrz. Ta cecha gwarantuje dobry mikroklimat temperaturowy i wilgotnościowy w pomieszczeniach w których ściany wykonane są z cegieł ceramicznych ręcznie formowanych. Dobitnie o tych własnościach murów ceglanych świadczą budowle sakralne, pałace i zamki w których tworzy się specyficzny mikroklimat – chłodny latem, ciepły zimą.
Ręczne formowanie cegieł
Masa do ręcznego formowania jest jednorodna i posiada wilgotność ca, 24%. Ręczne formowanie półfabrykatów odbywa się sposobem na tzw. piasek. Formowanie półfabrykatów odbywa się na odpowiednim stole zwanym „strycharskim”. Do formowania cegieł stosuje się formy pojedyncze lub podwójne. Formy są wykonane z twardego drewna a ich krawędzie obija się blachą stalową, celem zabezpieczenia przed wycieraniem się. Wymiary form powinny być dostosowane do skurczliwości masy tak, aby wypalone cegły posiadały wymiary zgodne z wymaganiami.
Do zgarniania z form nadmiaru masy służą zgarniacze. Z dostarczonej na stół masy formierz odrywa rękami odpowiednią ilość masy /kęs/ wrzuca ją energicznym ruchem do formy. Po ugnieceniu masy rękami, szczególnie dokładnie w narożach, podwójnym ruchem zgarniacza tam i z powrotem, formierz zbiera nadmiar masy i wygładza ręką jej powierzchnię. Półfabrykaty układa się na placu pozostawiając je do wysuszenia.
Suszenie na placu
Wyroby ceramiczne formowane ręcznie metodą plastyczną posiadają dużą wilgotność i muszą być wysuszone przed ich wypaleniem. Uformowany, wilgotny materiał ceramiczny poddawany suszeniu zachowuje się w sposób charakterystyczny dla tego tworzywa. Półfabrykaty układa się bezpośrednio na ubitym i wysypanym ostrokrawężnym piaskiem placu.
Początkowo schną one „na płask” i „na kant”, a następnie ustawia się je do wysokości 8-10 warstw w taki sposób, aby wąskim bokiem były ustawione w kierunku południowo-zachodnim. Dla zabezpieczenia półfabrykatów od silnego słońca i opadów, przykrywa się tzw. kozły lub ustawia się w suszarniach. Czas suszenia wynosi 15 – 30 dni.
Wypalanie w piecu kręgowym
Ostatnim stadium procesu technologicznego produkcji wyrobów w cegielni „Trojanowscy” jest wypalanie węglem kamiennym w piecu kręgowym typu Hoffmanna, w wyniku, którego uformowane i wysuszone wyroby uzyskują własności konieczne do ich zastosowania. Szybkość przebiegu procesu wypalania zależy od wymiarów wyrobów, własności surowców, wilgotności półfabrykatów, a ponadto od typu pieca i rodzaju wymiany ciepła. Zatem z warunków eksploatacyjnych typowych dla pieca kręgowego wynikają różnice wypałowe i wyroby nie będą posiadały ten sam stopień wypalenia co się objawia różną barwą cegieł od jasno czerwonej do wiśniowej – fioletowej a przede wszystkim różnić się będą cechami fizykochemicznymi takimi jak nasiąkliwość i wytrzymałość na ściskanie, mrozoodporność.